OLTU TAŞI (KEHRİBAR)
Ünü
Yurt Düzeyine ulaşan Oltu taşının asıl adı kehribardır. Oltu'nun Sülünköyü,
Güllüce, Dutlu, Güzelsu ve Alataşlar köyleri civarında çıkarılmaktadır. Bu
yöredeki esnaf tarafından ağızlık, tesbih, kolye gibi süs eşyaları yapımında
kullanılmaktadır.
Yeraltında 1-7 cm kadar ince damarlar halinde bulunur
ve oldukçazor şartlar altında çıkarılır. Maden Tetkik Arama Enstitüsü 1955
yılında yaptığı araştırma sonucunda ardıç ağacı kömüründen meydana geldiği
ispatlanmıştır. 1918 yılından sonra Erzurum ve civarında 40 kadar esnafın Oltu
Taşı işlemeciliği ile geçimlerini sağladıkları tespit
edilmiştir.
Takımcı ve kuyumcular tarafından teneke veya kilo ile
satın alınır. Bu taşlar toprak altına gömülerek gerektiğinde çıkarılıp
işlenilir. Burada amaç taşın nemli ve yumuşak kalmasıdır. İşlenecek taşlar bir
su kabına konulur, oradan alınarak çift su verilmiş bıçakla bileği taşı
kullanılarak yontulur düzeltilir. Bu işleme bir heykel traş
yeteneği ve
becerisi ister. Oltu taşının keramete cevherde değil ustasındadır. Genellikle
ağaç budağı, asma yaprağı, üzüm salkımı motifleri süsleme olarak
kullanılır.
Tesbih yapılırken iki basit takoz arasında dönen bir madeni
mil sağ elle tutulup bir kemani yayda döndürülür. Diğer elle kaba biçimlendirme
yapılır. Sonra zımpara taşı ile zımparalanır ve tebeşir tozu uygulanıp
zeytinyağı ile cilalanır. Önce mat renkte
olan taş sonra siyah pırıl pırıl
bir durum alır.
Kolye, broş, küpe, yüzük, bilezik, tesbih, ağızlık ve
büyük parçalardan heykelcilik gibi ilginç ziynet eşyaları yapılır.KAYNAK Musa
YILDIZ/ERZURUM YAŞAM KÜLTÜR